Di sản thừa kế là của cải vật chất (tài sản) của người chết để lại cho những người khác còn sống.
Việc phân chia di sản được thực hiện theo hai hình thức chính:
- Phân chia theo di chúc
Người có tài sản có quyền lập di chúc để định đoạt di sản của mình; chỉ định người thừa kế; truất quyền hưởng di sản.
Tuy nhiên Thừa kế không phụ thuộc di chúc là:
-
- Con chưa thành niên;
- Cha, mẹ, vợ, chồng;
- Con đã thành niên mà không có khả năng lao động
Vẫn được hưởng phần di sản bằng 2/3 suất của người thừa kế theo pháp luật, kể cả khi không được người lập di chúc chia cho
- Phân chia theo pháp luật
Được áp dụng khi người chết không để lại di chúc hoặc di chúc không hợp pháp. Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, những người thừa kế được chia theo các hàng/ngôi theo qui định
Thực tế, nhiều người hiểu sai: Tài sản thừa kế không phải lúc nào cũng chia đều nhau.
Trong các vụ tranh chấp thừa kế tài sản, nhiều người cho rằng Tòa án sẽ chia đất “mỗi người một phần bằng nhau”. Tuy nhiên, thực tế xét xử cho thấy việc chia thừa kế không chỉ dựa vào hàng thừa kế mà còn xem xét quá trình quản lý, sử dụng và gìn giữ di sản thực tế.
Đối với nhà đất là di sản thừa kế, Tòa án thường đánh giá nhiều yếu tố như:
* Ai là người đang trực tiếp quản lý, sử dụng ổn định;
* Ai chăm sóc cha mẹ lúc cuối đời;
* Ai bỏ công sửa chữa, bảo quản nhà đất;
* Ai đang sinh sống thực tế trên đất;
* Việc chia nhỏ đất có còn bảo đảm giá trị sử dụng hay không.
Trong nhiều trường hợp, nếu đất không thể chia hiện vật hoặc việc chia gây ảnh hưởng lớn đến cuộc sống ổn định của các bên, Tòa án có thể giao toàn bộ nhà đất cho người đang quản lý sử dụng. Người này sẽ có trách nhiệm thanh toán lại phần giá trị tương ứng cho các đồng thừa kế khác theo quy định.
Thực tế, người sống cùng cha mẹ nhiều năm, trực tiếp quản lý đất, đóng thuế, sửa chữa hoặc giữ gìn tài sản thường có lợi thế lớn khi giải quyết tranh chấp thừa kế.
Vì vậy, đừng nghĩ đất thừa kế lúc nào cũng “chia đều tuyệt đối”. Trong nhiều vụ việc, công sức quản lý và gìn giữ di sản là yếu tố rất quan trọng mà Tòa án sẽ xem xét khi giải quyết vụ án